(Chinhphu.vn) - Sự thay đổi liên lục về mặt chính sách là điều mà doanh nghiệp e ngại nhất hiện nay, không chỉ doanh nghiệp đầu tư nước ngoài mà cả với doanh nghiệp Việt.

Đây là nhận xét chung của các chuyên gia tại hội thảo về thách thức của việc thay đổi chính sách đối với nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam phối hợp với Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) và Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam (AmCham) tổ chức ngày 7/12.

Ông Adam Sitkoff, Giám đốc điều hành AmCham Hà Nội cho biết các thành viên  Amcham đang gặp phải khó khăn từ việc thực thi chính sách thiếu đồng nhất.

Ông Adam Sitkoff, Giám đốc điều hành AmCham cho biết: “Các thành viên của AmCham rất lạc quan về triển vọng phát triển kinh doanh tại Việt Nam. Tuy nhiên, chúng tôi quan ngại về những thay đổi gần đây trong chính sách và các quy định không phù hợp với thông lệ quốc tế”.

 

Minh họa cho nhận định này, ông Adam Sitkoff nói, việc dự thảo Luật An ninh mạng quy định các nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài phải đặt máy chủ tại Việt Nam không những không giúp cải thiện tình hình an ninh mạng mà còn tạo ra gánh nặng không cần thiết cho các doanh nghiệp nước ngoài.

 

Một ví dụ khác là Nghị định 181 quy định chi tiết thi hành Luật Quảng cáo, theo đó một đơn vị Việt Nam chỉ có thể làm việc với một cơ quan quảng cáo được cấp phép ở quốc gia.

 

“Yêu cầu này không chỉ đặt Việt Nam vào tình trạng vi phạm nguyên tắc đối xử quốc gia theo Hiệp định gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) mà còn hạn chế cơ hội của các doanh nghiệp nhỏ và vừa khi muốn quảng bá sản phẩm và dịch vụ của họ trên các nền tảng xuyên biên giới như Facebook hay Google”, đại diện AmCham phân tích.

 

Vẫn theo ông Adam Sitkoff, việc áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nước ngọt cũng là quy định “không thông dụng và không được khuyến khích”. Chỉ có 4 quốc gia trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, chiếm khoảng 2% dân số khu vực, áp dụng loại thuế này, trong khi nó tác động không tốt đến nền kinh tế và chưa được chứng minh là giúp bảo vệ sức khỏe.

 

Tán thành quan điểm này, theo ông Herbert Cochran- Giám đốc Liên minh Thuận lợi hóa Thương mại Việt Nam, đề xuất tăng thuế GTGT đối với nước ngọt từ 10% lên 12% và áp thuế tiêu thụ đặc biệt 10% đối với nước ngọt sẽ gây những ảnh hưởng tiêu cực đối với các nhà đầu tư trong ngành công nghiệp nước giải khát và cả người tiêu dùng.

 

Được nhập khẩu nhưng không được… vận chuyển?

 

Nhìn rộng hơn, theo ông Herbert Cochran, việc thường xuyên thay đổi chính sách pháp lý sẽ khiến Việt Nam trở thành điểm đến đầu tư rủi ro hơn đối với nhà đầu tư nước ngoài.

 

Nhà đầu tư khi đưa ra quyết định đầu tư, họ sẽ xây dựng một kế hoạch kinh doanh dài hạn từ 5 đến 10 năm để ước tính lợi nhuận đầu tư thu được. Những thay đổi về thuế sẽ làm thay đổi toàn bộ kế hoạch kinh doanh ban đầu, do chi phí tăng cao, giảm doanh thu và do đó, giảm tỷ suất lợi nhuận hoặc kéo dài thời gian thu hồi vốn đầu tư.

“Nhà đầu tư có thể do dự trước những quyết định mở rộng đầu tư vào Việt Nam khi họ đã phải đối mặt với những thay đổi thường xuyên về chính sách hay về thuế suất”, chuyên gia này kết luận.  

 

Ghi nhận những thay đổi tích cực trong môi trường pháp lý cho lĩnh vực dược, song đại diện Tiểu ban y tế (AmCham) bày tỏ băn khoăn về nhiều nội dung trong Nghị định 54 hướng dẫn thi hành Luật Dược.

 

Chẳng hạn, quy định các doanh nghiệp FDI nhập khẩu thuốc không được thực hiện các hoạt động liên quan trực tiếp đến phân phối thuốc, nguyên liệu làm thuốc… bao gồm vận chuyển, nhận bảo quản thuốc.

 

Đây là điểm bất hợp lý, vì việc vận chuyển, nhận bảo quản thuốc bị coi như phân phối thuốc. Nhà đầu tư nước ngoài sẽ không được đầu tư thành lập cơ sở bảo quản thuốc, trong khi đây là lĩnh vực được phép theo Luật Dược và cam kết WTO.

 

Một số hệ quả tiêu cực dễ thấy là các doanh nghiệp FDI đang cung cấp dịch vụ bảo quản thuốc chuyên nghiệp sẽ phải ngừng hoạt động hoặc thay đổi mô hình kinh doanh, gây tổn thất cho dự án đầu tư. Các doanh nghiệp nhập khẩu thuốc sẽ phải đầu tư xây dựng hệ thống kho bảo quản mới và đầu tư nhân lực để vận hành hệ thống kho đó.

 

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan khẳng định sự thay đổi liên lục về mặt chính sách là điều mà doanh nghiệp “e ngại” nhất hiện nay. "Luật cứ 5 - 7 năm lại thay đổi, doanh nghiệp chịu không nổi, chịu chết. Các chính sách hồi tố doanh nghiệp khiến từ chỗ họ thực hiện đúng đến thực hiện sai, thiếu, dẫn đến truy thu, hồi tố. Điều cần làm của chúng ta hiện nay là đưa ra chính sách, luật chắc chắn, có tính dài hạn, bổ sung sửa đổi hạn chế thôi", bà Lan nhấn mạnh.

 

Chuyên gia Phạm Chi Lan nhấn mạnh, cạnh tranh thị trường công bằng là động lực chính thúc đẩy gia tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực, gia tăng năng suất lao động. Vì vậy, tất cả các giải pháp cải cách thế chế, cải thiện môi trường kinh doanh đều hướng đến phát triển các loại thị trường, đảm bảo cạnh tranh công bằng và tăng mức độ cạnh tranh thị trường nhằm tăng hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân bố và hiệu quả động năng, là động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế.

 

Giáo sư Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp đầu tư nước ngoài thì cho rằng hai nút thắt cần cởi bỏ là bộ máy nhà nước và đội ngũ công chức, viên chức. Bộ máy thì cồng kềnh, kém hiệu năng, công chức thì thừa nhưng thiếu năng lực và lương tâm nghề nghiệp, cả hai đang cản trở quá trình phát triển theo hướng cải cách và hội nhập. Vị giáo sư nhấn mạnh, đó là hai lực cản cần được giải quyết để định hướng và chính sách mới về FDI được thực hiện có kết quả.

 

Thanh Hằng