(Chinhphu.vn) – Theo các chuyên gia, thủ tục kiểm tra an toàn thực phẩm với hàng xuất nhập khẩu theo một dự thảo thông tư mới có thể là một bước thụt lùi về thủ tục hành chính, không phù hợp với Nghị quyết của Chính phủ và không đúng với quy định của Luật An toàn thực phẩm.

Ảnh minh họa
Cục An toàn thực phẩm đang dự thảo thông tư quy định việc kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu, xuất khẩu thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Y tế.

Tuy nhiên, các chuyên gia của dự án Quản trị Nhà nước nhằm tăng trưởng toàn diện (USAID GIG) cho rằng nhiều quy định tại dự thảo chưa phù hợp với chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết số 19/NQ-CP ngày 12/3/2015 về cải thiện môi trường kinh doanh.

Điều khiến các chuyên gia quan ngại nhất là dự thảo đã thiết kế quy trình kiểm tra theo 2 cấp. Theo đó, việc kiểm tra sẽ do “tổ chức kiểm tra” thực hiện, nhưng việc “Thông báo kết quả xác nhận lô hàng đạt/không đạt  yêu cầu nhập khẩu” lại do Cục An toàn thực phẩm hoặc Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thực hiện.

Dự thảo quy định 2 phương thức kiểm tra là “kiểm tra thông thường” và “kiểm tra chặt”. Nếu thực hiện đúng quy định tại dự thảo, tổng thời gian để hoàn thành việc “kiểm tra thông thường” sẽ lên tới 11 ngày, còn với “kiểm tra chặt” là 13 ngày.

Đây là kết quả tính theo điều kiện lý tưởng, các công đoạn nối tiếp nhau liên tục, không có thời gian chờ đợi, luân chuyển hồ sơ, trong khi theo các chuyên gia, thời gian này chắc chắn sẽ có, nhất là với những trường hợp chưa thực hiện qua cơ chế một cửa quốc gia.

Trong khi đó, tại Nghị quyết số 19/NQ-CP, Chính phủ đã đặt mục tiêu kéo giảm thời gian thông quan hàng hóa còn 13 ngày đối với xuất khẩu, 14 ngày đối với nhập khẩu. Năm 2016, giảm thời gian hoàn thành thủ tục xuất khẩu xuống còn dưới 10 ngày và thời gian nhập khẩu xuống còn dưới 12 ngày.

Cũng tại Nghị quyết 19, nhằm góp phần thực hiện mục tiêu nói trên, Chính phủ đã yêu cầu Bộ Y tế sửa đổi Quyết định số 23/2007/QĐ-BYT về kiểm tra nhà nước về chất lượng vệ sinh an toàn đối với thực phẩm nhập khẩu. Dự thảo Thông tư mới chính là nhằm thay thế Quyết định 23.

Thế nhưng, với quy định trên, "riêng thời gian cho kiểm tra an toàn thực phẩm của cơ quan Y tế đã chiếm hầu hết thời gian Nghị quyết 19 quy định cho toàn bộ quá trình thông quan năm 2015 và quá thời gian Nghị quyết quy định cho năm 2016”, các chuyên gia nhận định.

Mặt khác, cũng với nhiệm vụ kiểm tra an toàn thực phẩm, cả hai Bộ NNPTNT và Công Thương đều không quy định 2 cấp thực hiện, mà cơ quan nào kiểm tra thì cơ quan đó cấp “thông báo kết quả xác nhận lô hàng”. Quyết định 23 của Bộ Y tế cũng quy định như vậy. Nếu ban hành như dự thảo thì đây có thể là một bước thụt lùi về thủ tục hành chính.

Các chuyên gia kiến nghị không quy định 2 cấp liên quan đến việc kiểm tra, mà quy định cơ quan nào kiểm tra thì cơ quan đó cấp thông báo. Đồng thời, rút ngắn thời gian kiểm tra và cấp thông báo xuống tối đa không quá 2/3 tổng thời gian quy định tại Nghị quyết 19.

Nhiều nội dung dễ áp dụng tùy tiện

Các chuyên gia cho biết họ có cảm nhận chung là dự thảo này không đầy đủ, rõ ràng bằng Quyết định 23, có nhiều nội dung không rõ, không dứt khoát, dễ áp dụng tùy tiện, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Ví dụ dự thảo quy định về “lấy đủ mẫu”, nhưng lại không nói rõ thế nào là “đủ”. Điều 4 quy định điều kiện miễn kiểm tra, nhưng không quy định rõ ai (Hải quan hay cơ quan nào khác” là người kiểm tra các điều kiện này, doanh nghiệp có phải nộp hay xuất trình các tài liệu, chứng từ đó không?

Tương tự, điều 10 quy định “các giấy tờ cần thiết liên quan để được áp dụng phương thức kiểm tra giảm (nếu có)”, nhưng lại không nói cụ thể là những giấy tờ gì, quy định ở văn bản nào?

Đặc biệt, dự thảo chưa quy định rõ việc đăng ký, xác nhận hồ sơ đăng ký, nộp hồ sơ, phân công kiểm tra, chuyển kết quả kiểm tra, trả kết quả qua hệ thống một cửa quốc gia. các chuyên gia chỉ rõ, cách viết như vậy chỉ phù hợp với hình thức kiểm tra thủ công như hiện nay, còn với cơ chế một cửa quốc gia thì không chỉ người nhập khẩu mà ngay cả tổ chức kiểm tra hay Cục An toàn thực phẩm cũng không thể thực hiện được.

Trái Luật An toàn thực phẩm?

Điều 14 dự thảo quy định thương nhân phải nộp phí, lệ phí kiểm tra, thử nghiệm theo quy định hiện hành của Bộ Tài chính cho tổ chức kiểm tra trước khi được cấp thông báo kết quả kiểm tra.

Theo các chuyên gia, quy định này không đúng với quy định tại Điều 48 Luật An toàn thực phẩm: “Chi phí lấy mẫu và kiểm nghiệm thực phẩm để kiểm tra, thanh tra an toàn thực phẩm do cơ quan quyết định việc kiểm tra, thanh tra chi trả”; tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm chỉ phải hoàn trả các chi phí này trong trường hợp bị kết luận là vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

Các chuyên gia kiến nghị cần quy định việc chi trả phí, lệ phí kiểm tra theo đúng quy định của Luật: Kiểm tra phục vụ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm thì cơ quan kiểm tra chi trả, kiểm tra theo yêu cầu của doanh nghiệp thì doanh nghiệp chi trả.


Hà Chính