(Chinhphu.vn) – Cùng căn cứ vào Luật Đầu tư, nhưng VCCI lại có quan điểm trái ngược với Ngân hàng Nhà nước về sự cần thiết xây dựng Nghị định điều kiện kinh doanh dịch vụ mua bán nợ. VCCI còn lo ngại những rào cản được cho là quá cao và phi thị trường trong dự thảo Nghị định này.

VCCI cho rằng dự thảo của NHNN có nhiều quy định mang tính can thiệp sâu vào hoạt động của thị trường
Giải trình về dự thảo đang được đưa ra lấy ý kiến, NHNN đã cung cấp thông tin khá chi tiết về những vấn đề liên quan. Theo NHNN, dịch vụ mua bán nợ nằm trong danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được quy định tại Luật Đầu tư 2014.

Hợp pháp, nhưng không cần thiết?

Góp ý về dự thảo, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thừa nhận việc soạn thảo và ban hành Nghị định là phù hợp về mặt pháp lý, theo quy định của Luật Đầu tư. Tuy nhiên, Luật Đầu tư còn chỉ rõ, điều kiện kinh doanh được áp dụng đối với các ngành nghề nhất định “vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng”.

VCCI cho rằng Ban soạn thảo chưa chỉ ra được mối liên quan nào giữa hoạt động kinh doanh này với những mục tiêu công cộng cần phải bảo vệ thông qua các điều kiện kinh doanh như liệt kê tại Luật Đầu tư, chưa đưa ra giải trình nào có tính thuyết phục về việc cần thiết phải áp đặt điều kiện kinh doanh đối với hoạt động “mua bán nợ” ngoài lý do về mặt pháp lý như đã nêu ở trên.

Theo VCCI, trong hoạt động mua bán nợ, cả chủ thể giao dịch lẫn đối tượng giao dịch đều không có ảnh hưởng nào tới các lợi ích công cộng được liệt kê trong Luật Đầu tư.

“Luật Đầu tư nêu Danh mục các ngành nghề kinh doanh có điều kiện nhưng lại giao Chính phủ quy định cụ thể về các nội dung liên quan – điều này có thể được hiểu là chỉ những ngành nghề được nêu trong Danh mục tại Luật Đầu tư mới có thể được quy định điều kiện kinh doanh, nhưng không có nghĩa là cứ có tên trong Danh mục thì phải quy định điều kiện kinh doanh, có quy định hay không, quy định như thế nào tùy thuộc vào cân nhắc của Chính phủ”, VCCI lập luận.

Hơn nữa, theo VCCI, "nợ” là loại hàng hóa đặc biệt và không phải ai cũng muốn mua, việc một chủ thể đứng ra chấp nhận mua một khoản nợ, chấp nhận những rủi ro về mình thì tại sao lại phải ràng buộc quá nhiều điều kiện để họ có thể mua được khoản nợ đó? Hơn nữa, dưới góc độ thị trường, thì cần các chủ thể mua những khoản nợ để khơi thông các dòng vốn, tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp nói riêng và môi trường kinh doanh nói chung.

Vì vậy, VCCI đề nghị ban soạn thảo cân nhắc không quy định về điều kiện kinh doanh đối với ngành nghề này. Về lâu dài, VCCI đề nghị cân nhắc kiến nghị bỏ ngành nghề này ra khỏi Danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư năm 2014.

Đi sâu hơn vào câu chữ, VCCI lưu ý rằng trong Danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư thì chỉ có “dịch vụ mua bán nợ” chứ không phải bản thân hoạt động mua bán nợ (kể cả khi hoạt động này được thực hiện bởi chủ thể chuyên nghiệp).

“Dịch vụ mua bán nợ” chỉ bao gồm một số hoạt động kinh doanh chuyên nghiệp như dịch vụ môi giới mua bán nợ, dịch vụ sàn giao dịch mua bán nợ và dịch vụ tư vấn mua bán nợ… Do đó, VCCI đề nghị nếu tiếp tục quy trình xây dựng Nghị định thì bỏ khái niệm “hoạt động mua bán nợ” ra khỏi phạm vi “kinh doanh dịch vụ mua bán nợ”.

Lo ngại những rào cản quá cao và phi thị trường

Điều 9 Dự thảo quy định về các mức vốn mà doanh nghiệp phải đáp ứng nếu muốn kinh doanh dịch vụ mua bán nợ với các mức là 10 tỷ, 100 tỷ, 1000 tỷ. VCCI cho rằng đây là những mức vốn quá cao và là một rào cản đáng kể cho các doanh nghiệp có thể tham gia vào thị trường này, trong khi mục tiêu của áp đặt quy định này còn chưa rõ ràng.

“Nếu đặt ra vốn pháp định của chủ thể kinh doanh dịch vụ mua bán nợ nhằm đảm bảo quyền lợi của người bán/mua nợ theo nghĩa, phải có tiền thì mới mua được nợ, thì điều này là không cần thiết, bởi đây là quan hệ thị trường, các chủ thể muốn mua và/bán nợ phải tự mình chuẩn bị các điều kiện để có thể thực hiện được giao dịch. Nhà nước không cần phải can thiệp theo hướng quy định ngưỡng vốn tối thiểu của các chủ thể này”, VCCI phân tích.

Cũng với lập luận như vậy, VCCI cho rằng những điều kiện về người quản lý, về cơ sở vật chất kỹ thuật trong dự thảo là chưa hợp lý, quá khắt khe.

Chẳng hạn như yêu cầu hàng loạt nhân sự phải có “trình độ học vấn từ đại học trở lên thuộc một trong các ngành: kinh tế, quản trị kinh doanh, luật hoặc lĩnh vực chuyên môn mà mình đảm nhận”; “có ít nhất 03 năm làm người điều hành hoặc ít nhất 05 làm việc trực tiếp trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, kế toán, kiểm toán, định giá tài sản hoặc mua bán nợ”.

Theo VCCI, xuất phát từ yêu cầu công việc, doanh nghiệp sẽ tìm kiếm những người quản lý tốt, đủ trình độ, cũng như mua sắm các trang thiết bị phù hợp để bảo đảm hoạt động hiệu quả. Nói cách khác, dự thảo không cần thiết phải quy định về vấn đề này.

Tương tự, theo quy định tại khoản 1 Điều 12 Dự thảo thì mặc dù đã đáp ứng các điều kiện kinh doanh dịch vụ mua bán nợ, nhưng không phải khoản nợ nào doanh nghiệp cũng được mua, chỉ được mua những khoản nợ đáp ứng điều kiện như: “Khoản nợ có đầy đủ hồ sơ, chứng từ và các tài liệu có liên quan trong đó quyền và nghĩa vụ của chủ nợ và bên nợ được quy định cụ thể, rõ ràng bằng văn bản”.

Theo VCCI, quy định này có thể nhằm mục tiêu đảm bảo quyền lợi cho doanh nghiệp mua nợ. Tuy nhiên, doanh nghiệp trước khi mua khoản nợ nào cũng đã tính đến những rủi ro. Đây là vấn đề của thị trường, do đó Nhà nước không cần phải can thiệp.

Theo ban soạn thảo, dự thảo Nghị định chỉ điều chỉnh hoạt động kinh doanh dịch vụ mua bán nợ chuyên nghiệp, còn tổ chức, cá nhân mua bán nợ không nhằm mục đích kinh doanh sẽ không bị điều chỉnh bởi dự thảo này mà thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Cũng không nằm trong phạm vi điều chỉnh của dự thảo, việc mua, bán các khoản nợ là trái phiếu của doanh nghiệp, nợ của tổ chức tín dụng được thực hiện theo pháp luật chuyên ngành. Còn việc mua bán nợ của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) thực hiện theo các Nghị định riêng của Chính phủ đã được ban hành.

Theo dự thảo, để thực hiện kinh doanh dịch vụ mua bán nợ thì phải thành lập doanh nghiệp. Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ mua bán nợ phải đáp ứng các điều kiện về thành lập doanh nghiệp, vốn pháp định, người quản lý, cơ sở vật chất kỹ thuật, công khai, minh bạch, nghĩa vụ thuế, nguyên tắc thực hiện mua bán nợ và kinh doanh dịch vụ sàn giao dịch.

Ban soạn thảo khẳng định dự thảo Nghị định được xây dựng theo đúng yêu cầu của Luật Đầu tư và Chính phủ, tập trung quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ mua bán nợ, còn các quy định chung về hoạt động kinh doanh dịch vụ mua bán nợ chỉ nhằm định dạng hoạt động, làm cơ sở để quy định điều kiện, không nhằm hướng dẫn cụ thể về hoạt động kinh doanh dịch vụ mua bán nợ.

Hà Chính