(Chinhphu.vn) – Có tới 202 văn bản quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh trái thẩm quyền sẽ hết hiệu lực kể từ ngày 01/7/2016 và theo Cục Quản lý đăng ký kinh doanh, điều này đặt ra thách thức rất lớn đối với các Bộ phải xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản phù hợp để thay thế...

Luật Đầu tư năm 2014 quy định điều kiện đầu tư kinh doanh phải được đăng tải trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Sau 6 tháng phối hợp với 16 Bộ, cơ quan ngang Bộ, Cục Quản lý đăng ký kinh doanh vừa báo cáo Bộ Kế hoạch và Đầu tư về việc rà soát điều kiện đầu tư kinh doanh đối với các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Theo đó, trong 267 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện quy định tại Luật Đầu tư, có 251 ngành, nghề đã quy định điều kiện, còn 16 ngành, nghề chưa quy định điều kiện đầu tư kinh doanh.

Cục Quản lý đăng ký kinh doanh cũng cho biết, các điều kiện đầu tư kinh doanh đối với 251 ngành, nghề đầu tư kinh doanh thuộc phạm vi quản lý nhà nước của 17 Bộ, cơ quan ngang Bộ, được chia thành 16 lĩnh vực, phân thành 3 cấp với số lượng như sau: 1.706 điều kiện cấp I, 2.592 điều kiện cấp II và 1.945 điều kiện cấp III.

Các lĩnh vực nhiều ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều kiện đầu tư kinh doanh là: lĩnh vực nông nghiệp (với 35 ngành, nghề, 191 điều kiện cấp I, 265 điều kiện cấp II, 276 điều kiện cấp III) và lĩnh vực công thương (với 28 ngành, nghề, 349 điều kiện cấp I, 490 điều kiện cấp II, 81 điều kiện cấp III).

Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật quy định các điều kiện đầu tư kinh doanh bao gồm: 6 hiệp định, 72 luật, 8 pháp lệnh, 149 nghị định, 176 thông tư, 26 quyết định. Theo quy định của Luật Đầu tư năm 2014 thì điều kiện đầu tư kinh doanh phải được quy định tại các luật, pháp lệnh, nghị định và điều ước quốc tế mà nước ta là thành viên.

Như vậy, có 202 văn bản quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh trái thẩm quyền. Cũng theo quy định của Luật Đầu tư thì các văn bản này sẽ hết hiệu lực kể từ ngày 01/7/2016. Theo Cục Quản lý đăng ký kinh doanh, điều này đặt ra thách thức rất lớn đối với các Bộ, cơ quan ngang Bộ phải xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản phù hợp để thay thế các quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh tại các văn bản trái thẩm quyền.

Về 16 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện chưa ban hành quy định điều kiện đầu tư kinh doanh, nguyên nhần là do một số ngành trước đây cấm kinh doanh hoặc là hoạt động dịch vụ công do cơ quan sự nghiệp nhà nước thực hiện được chuyển đổi thành ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Bên cạnh đó, một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh mới xuất hiện, được quy định bổ sung vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã được quy định tại các Dự thảo Luật, Nghị định nhưng đến nay, các dự thảo này chưa được ban hành.

636 điều kiện cần “xin phép”

Về các hình thức điều kiện đầu tư kinh doanh được quy định, điều kiện đầu tư kinh doanh không yêu cầu phải có sự chấp thuận, xác nhận của cơ quan quản lý nhà nước chiếm đa số. Chỉ có 636 điều kiện yêu cầu phải có sự chấp thuận, xác nhận của cơ quan nhà nước.

Cụ thể, có 178 loại giấy phép áp dụng cho 94 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện khác nhau. Các lĩnh vực quản lý nhà nước quy định nhiều loại giấy phép là: Công Thương (15 loại giấy phép); Giao thông vận tải (12 loại giấy phép); Nông nghiệp (11 loại giấy phép); Thông tin và Truyền thông (11 loại giấy phép).

Thủ tục cấp phép được doanh nghiệp đánh giá là còn thiếu tính rõ ràng, dễ phát sinh tiêu cực. Về hình thức điều kiện này, tại Thông báo số 370/TB-VPCP, Thủ tướng đã chỉ đạo: “giảm bớt thủ tục bắt buộc phải cấp phép, chuyển sang công bố công khai điều kiện để người dân, doanh nghiệp chủ động đáp ứng, tuân thủ điều kiện theo quy định”.

Có 85 loại Giấy chứng nhận đủ điều kiện khác nhau, với 80 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện yêu cầu hình thức điều kiện này. Các lĩnh vực yêu cầu nhiều loại giấy chứng nhận đủ điều kiện là công thương, an ninh quốc phòng (10 loại), y tế (9 loại), giao thông vận tải, thông tin truyền thông (8 loại).

Có 93 loại chứng chỉ hành nghề, với 66 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện yêu cầu phải có chứng chỉ hành nghề, trong đó, lĩnh vực tài chính có 20 loại, lĩnh vực giao thông vận tải có 16 loại, lĩnh vực xây dựng có 10 loại chứng chỉ hành nghề.

Có 4 loại giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp, tương đương với 4 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, trong đó, lĩnh vực tài chính có 03 loại và lĩnh vực giao thông vận tải có 1 loại giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp.

Có 83 loại văn bản xác nhận được quy định đối với 81 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, chủ yếu là văn bản xác nhận vốn mà doanh nghiệp phải có khi kinh doanh ngành, nghề kinh doanh có điều kiện yêu cầu về vốn. Các lĩnh vực sử dụng nhiều hình thức điều kiện này là: lĩnh vực thông tin truyền thông (17 loại văn bản xác nhận), lĩnh vực giao thông vận tải (13 loại văn bản xác nhận) và lĩnh vực tư pháp (10 loại văn bản xác nhận).

Về các hình thức văn bản khác của cơ quan nhà nước, có 139 loại văn bản khác quy định đối với 158 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Các hình thức văn bản khác bao gồm các loại văn bản, giấy tờ khác như: quyết định, văn bản chấp thuận, thẻ… Trong đó, nhiều loại văn bản, giấy tờ không quy định rõ hồ sơ, trình tự, thủ tục khiến cho việc thực hiện thiếu tính minh bạch, dễ dẫn đến tiêu cực - Cục Quản lý đăng ký kinh doanh đánh giá.

Nghị quyết của Chính phủ về triển khai thi hành Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư:

Chính phủ yêu cầu các Bộ thường xuyên rà soát, đánh giá quy định của pháp luật về điều kiện đầu tư kinh doanh, báo cáo, đề xuất phương án sửa đổi, bổ sung theo tinh thần cải thiện mạnh mẽ môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Các Bộ, cơ quan gửi báo cáo cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư trước ngày 15/12/2015 để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ và các Bộ, cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, đánh giá tính hợp lý, hiệu quả của các quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh, kiến nghị bãi bỏ hoặc sửa đổi theo nguyên tắc: bãi bỏ điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết và không hợp lý, tạo gánh nặng chi phí tuân thủ, thời gian thực hiện đối với nhà đầu tư; giảm thiểu hình thức xin cấp phép, xác nhận hoặc chấp thuận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để chuyển sang áp dụng hình thức ban hành tiêu chuẩn, điều kiện để nhà đầu tư tự đăng ký thực hiện và cơ quan quản lý tiến hành hậu kiểm; đơn giản hóa các điều kiện đầu tư kinh doanh theo tinh thần Nghị quyết 19/NQ-CP.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ, các Bộ, cơ quan liên quan rà soát các văn bản pháp luật quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh do các Bộ, ngành, UBND cấp tỉnh ban hành không phù hợp về thẩm quyền theo quy định tại Luật đầu tư, tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 10/2015; đồng thời đề xuất phân công cơ quan chủ trì soạn thảo, trình Chính phủ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật thay thế, bãi bỏ các văn bản nói trên; hoàn thành trước ngày 1/7/2016.


Thanh Hằng